# برج‌های کبوتر اصفهان؛ مهندسی و کاربرد کود کبوتر

- Original post: https://www.twitter.com/i/status/2123837275843035404
- Source account: [@Iranistics_UT](https://x.com/Iranistics_UT)
- Source language: Persian
- Duration: 1:43
- Published: 2026-11-21
- Canonical URL: https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1

## Transcript

[0:00](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1) برج‌هایی در اصفهان که تا 14 هزار ساکن داشتن و حکومت صفوی از درآمدشون مالیات سنگین می‌گرفت.

[0:08](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=8) اما اینجا نه پادگان بود، نه قلعه و نه زندان.

[0:12](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=12) پس توی این برج‌های مرموز چی تولید می‌شد که حکم طلا رو داشت؟

[0:16](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=16) ساکنان اصلیش کبوترها بودن. معمار‌های ایرانی داخل برج رو مثل یک کندوی غول‌پیکر با هزاران لانه کوچک و منظم طراحی کرده بودن.

[0:27](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=27) کبوترها از دریچه‌های سقفی خاصی وارد می‌شدن که طراحیشون فقط به جثه کبوتر اجازه ورود می‌داد و راه رو بر پرنده‌های شکاری می‌بست.

[0:37](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=37) اما مهندس‌ها با دو دشمن بزرگ روبه‌رو بودن: مارها و شوک صوتی.

[0:43](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=43) برای متوقف کردن مارها کمربندهایی از گچ کاملاً صیغلی دور برج می‌کشیدن تا هیچ خزنده‌ای نتونه بالا بره.

[0:51](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=51) از طرفی چون کبوترها با کوچک‌ترین صدای مهیبی سکته می‌کنن، ستونه‌های داخلی رو طوری ساخته بودن که مثل یک عایق آکوستیک امواج صوتی رو بشکنه و آرامش برج حفظ بشه.

[1:04](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=64) خب حالا می‌رسیم به اصل ماجرا. هدف از این همه مهندسی جمع‌آوری فضولات کبوتر بود.

[1:11](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=71) غنی‌ترین کود نیتروژنی دنیا در اون زمان که سالی یک بار از کف برج تخلیه می‌شد.

[1:17](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=77) ماده‌ای حیاتی برای کشت بهترین خربزه‌ها و هندوانه‌های ایران، نرم کردن چرم در دباغی‌ها و حتی ساخت باروت.

[1:26](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=86) ژان شاردن، جهانگرد فرانسوی در سفرنامه‌ش می‌نویسه که فقط در اطراف اصفهان بیشتر از 3 هزار برج کبوتر فعالیت می‌کردن.

[1:35](https://www.translate.mom/transcript/qJIdX3cAjQcC/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1?t=95) قرن‌ها پیش ایرانی‌ها فقط با خشت و گل و شناخت دقیق طبیعت یک اکوسیستم برد-برد و
