Challenges Faced by Tinne Villagers

Değerli devlet büyüğüm, biz varız.

Fakat galiba da yokuz.

Yani aslında varız fakat haritada görünemiyoruz.

Tinne halkı olarak çok müşkül durumdayız.

Tinne aslen yok demektir, olursa da...

Biz gerçekte varız fakat resmiyette gerçekten yokuz.

Haritada adları olan ama herhangi bir yasal belgede bilgisi bulunmayan bu köylerde

dünyanın hiçbir yerinde alınmayan güvenlik önlemleri alınmış durumda.

Köylerden Dühe'ye ulaşmanız için en az üç ayrı kontrol noktasından geçmeniz gerek.

Köye varmak için son noktada ise sizi x-ray cihazı karşılıyor.

Her şey kontrolden geçerken kimliğinizde Düheli olduğunuz yazmıyorsa

köye alınamıyorsunuz.

Navberoj köyünde de durum farklı değil.

Burada ise sizi izin listeleri karşılıyor.

Eğer köyde adınıza kayıtlı bir eviniz yoksa ya da adınız tabur komutanlığına bildirilen

listede bulunmuyorsa doğduğunuz köye

giremiyorsunuz.

Filmlere konu olabilecek bu trajikomik hikayenin kamera arkası ise tam bir Kürdistan gerçeği.

1996-1997 yıllarında güvenlik gerekçesiyle boşaltılan Dühe,

2014 yılında Cumhurbaşkanlığı kararıyla yürütülen Köye Dönüş Projesi kapsamında yeniden iskana açıldı.

Hayvanlar suya inemiyor, yurttaşlar tarlalarına gidemiyor.

Haliyle herhangi bir geçim kaynağı kalmayan yurttaşlar ya göç etmek zorunda kalıyor

ya da koruculuk dayatmasına karşı başvuru yaparak peşmerge oluyor.

Köyde yaşananlardan en çok etkilenenler ise kadınlar oluyor.

Erkeklerin iş bulmak için göç ettiği köyde yaşam kadınların emekleriyle inşa ediliyor.

Günlük işlerin yanı sıra çocukların ve köyde kalan büyüklerin bakımları da onların omuzlarında.

Çocukların yaşamları da büyüklerden farklı değil.

Açık cezaevine dönüştürülen yaşamlarında özgürce oyun oynayabilecekleri

ne dereleri ne de bir ağaçlıkları var.

Dühe ve Navberoj köyünün yaşadıkları absürt gibi görünse de bugün İnsan Hakları Derneği'nin verilerine göre

90'lı yıllarda boşaltılan ve sonrasında geri dönüşlerin sağlandığı binlerce köy ve mezrada

elektrik, yol, sağlık ve eğitim gibi temel hizmetler sağlanmadığı gibi

geri dönen köylüler yeni güvenlik uygulamalarıyla karşı karşıya bırakıldı.

Burası Kürdistan'ın 90'lı yıllarda yakılan Tinne köyleri.

Haritada adları var, var olmasına ama köylerine geri dönen yurttaşların

göçertilmesi için devletin bütün imkanlarını seferber ettiği köyler.

Köyden ayrılırken akılda kalan ise yine bir film repliği oluyor.

- Yahu Mehdi Bey. - Buyur.

- Ne kadar güzel bir gümrük muhafaza binası yaptın. - Evet.

- Ne kadar güzel bir sınır çizgisi çizdin belledim dümdüz. - Dümdüz, şu ayağını içer al.

- He. Yani ne kadar güzel bir dikenli tel koydun buna da.

- Ve ne kadar güzel geçemeyeceğiz, öyle mi? - Ha, geçemeyeceğiz.