Human Rights Violations in Iran Protests

زن، زندگی، آزادی. زن، زندگی، آزادی.

از اعتراضات زن، زندگی، آزادی تا کشتار دی ماه.

روایت عفو بین الملل از یک سرکوب سازمان یافته.

ایران، ایران.

عفو بین الملل در گزارش بی‌سابقه ای که به مناسبت

چهارمین سالگرد اعتراضات هزار و چهارصد و یک منتشر

کرده، هشدار می‌دهد کسانی که مسئول

جنایات علیه بشریت برای سرکوب وحشیانه اعتراضات

هستند، تا امروز همچنان دستگاه مرگبار

سرکوب حکومتی را در کنترل خود دارند.

بر اساس این گزارش، خشونت های رخ داده نه حاصل

رفتارهای پراکنده یا خودسرانه مأموران، بلکه

بخشی از یک حمله گسترده، نظام مند و

مبتنی بر سیاست حکومتی علیه شهروندان

غیرنظامی بوده است. سرکوبی که به دلیل مصونیت از

مجازات عاملان و آمران پیش درآمدی بود بر

کشتار بی‌سابقه دی ماه هزار و چهارصد و چهار.

برای توی کوچه رقصیدن، برای

ترسیدن.

بر اساس شواهد گردآوری شده در این گزارش، از بیست و

شش استان ایران در فاصله شهریور تا دی

هزار و چهارصد و یک، سیصد و هفتاد و هفت معترض،

ناظر و یا رهگذر از جمله پنجاه و شش

کودک کشته شدند.

سیصد و بیست و شش نفر به دست نیروهای امنیتی در

جریان متفرق کردن اعتراضات یا در مناطقی که

شبه نظامیان مستقر بودند کشته شدند.

از این تعداد، سیصد و دو نفر بر اثر شلیک

گلوله و بقیه بر اثر ضرب و شتم، اصابت

یا استنشاق گاز اشک آور، پرتاب یک ضربه ای یا

زیر گرفته شدن خودروهای امنیتی جان باختند.

در این گزارش آمده هجده نفر در بازداشت حکومت جان

باختند. ده نفر پس از آزادی فوت کردند که

گزارش‌ها مرگ آنان را با پیامدهای دوران بازداشت

مرتبط دانسته‌اند. بیست و سه نفر نیز در شرایط

مشکوک، اغلب پس از ناپدید شدن، جان باختند

که بر اساس ارزیابی عفو بین الملل، قرائن از

احتمال قتل آنان به دست مأموران حکایت دارد.

شهیدم، شهیدم.

در رابطه با موارد کشتار غیرقانونی یا مواردی که

افراد در نتیجه استفاده غیرقانونی نیروهای

امنیتی از قوای قهریه جان خود را از دست داده‌اند،

این سازمان بر اساس مستنداتی می‌گوید که این کشتارها

مصداق چیزی هستند که به آن جنایت علیه

بشریت قتل گفته می‌شود.

برای خواهرم، خواهرت، خواهران.

در سیستان و بلوچستان عفو بین الملل کشته شدن صد و

شش معترض و رهگذر بلوچ از جمله بیست

کودک را ثبت کرده است. آنان سی و سه درصد از کل

قربانیان ثبت شده در اعتراضات هستند.

نقطه عطف این خشونت جمعه خونین زاهدان در هشتم

مهرماه هزار و چهارصد و یک بود که طی آن هشتاد و

هفت نفر در پی تیراندازی از پشت بام کلانتری

و ساختمان‌های مجاور و همچنین شلیک سلاح‌های جنگی و

گاز اشک آور به سوی معترضان کشته شدند.

سرکوب مرگبار دیگری نیز در اعتراضات مسالمت

آمیز سیزده آبان در خاش رخ داد که به جان باختن یازده

معترض انجامید.

برای حسرت یک زندگی معمولی.

عفو بین الملل کشته شدن نود و پنج معترض و

رهگذر کرد را با استفاده از سلاح‌های سنگین و

جنگی ثبت کرده است. در این گزارش آمده که نیروهای

امنیتی پس از تیراندازی به قربانیان با ارتکاب

نقض‌های جدی دیگر، خطر مرگ آنان را افزایش

می‌دادند. از جمله مثال‌هایی در این گزارش آمده که

می‌گوید پس از

آنکه قربانیان بر اثر زخم‌های ناشی از شلیک گلوله

یا گلوله‌های ساچمه‌ای به زمین افتاده بودند، آنان را با

لگد، باتوم، چوب و دسته سلاح ضرب و شتم می‌کردند.

برای کودک زباله گرد و آرزوهاش.

سرکوب به خیابان محدود نبود. گزارش می‌گوید

ده‌ها هزار مرد، زن و کودک که برخی تنها

ده سال داشتند، خودسرانه بازداشت شدند.

شرکت در اعتراضات مسالمت آمیز، شعار دادن، رقصیدن،

برداشتن روسری، نوشتن شعار، بوق زدن خودرو

یا ابراز همبستگی در شبکه‌های اجتماعی از جمله

رفتارهایی بود که می‌توانست به بازداشت منجر شود.

با توجه به شرایط خشونت آمیز دستگیری و بازداشت، فقدان

مبنای قانونی و محروم‌سازی نظام‌مند از ضمانت های

دادرسی، عفو بین الملل به این نتیجه رسیده است که

عناصر جنایت علیه بشریت بازداشت، عناصر جنایت

علیه بشریت تجاوز و همین طور جنایت علیه بشریت

شکنجه محقق شده‌اند.

برای

گریه‌های بی‌وقفه.

یکی از بخش‌های برجسته گزارش به رفتار با خانواده‌های کشته

شدگان اختصاص دارد. عفو بین الملل می‌گوید خانواده‌ها به

دلیل سخن گفتن درباره شرایط مرگ عزیزانشان و

تلاش برای حقیقت‌جویی و دادخواهی خود هدف قرار گرفته‌اند.

خانواده‌ها با بازداشت خودسرانه، تهدید به مرگ و تجاوز

جنسی، بازجویی، حبس و در مواردی ضرب و

شتم و شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای در مراسم تشییع و

یادبود روبرو شده‌اند. مقام‌ها در برخی موارد محل

پیکر قربانی را مخفی کردند یا تحویل آن را به پذیرش

روایت دروغین حکومت و محدود کردن مراسم

خاکسپاری مشروط ساختند. بعضی خانواده‌ها

اجازه مشاهده کامل پیکر یا ثبت آثار جراحت

را نداشتند و برخی مجبور شدند عزیزان خود را شبانه،

شتاب‌زده یا در مکانی دور از محل مورد

نظرشان دفن کنند. گزارش همچنین از اجبار

خانواده‌ها به امضای اظهارات دروغین یا حضور در

ویدیوهای تبلیغاتی، تهدید به تخریب قبر یا نفوذ

قبر، محرومیت از گزارش کالبدشکافی و تصاویر

دوربین‌های مداربسته و صدور گواهی های فوت با

اطلاعات ناقص یا نادرست سخن می‌گوید.

عفو بین الملل نتیجه گرفته است که این خانواده‌ها به دلایل

سیاسی هدف محرومیت شدید از حقوق

بنیادین قرار گرفته‌اند.

برای

نخبه‌های زندانی.

عفو بین الملل با بررسی ساختار تصمیم‌گیری در جریان

این سرکوب‌ها، هشتاد و هفت مقام شامل ده مقام

ارشد ملی و هفتاد و هفت مقام استانی و منطقه‌ای را

شناسایی کرده و معتقد است به دلیل وجود اسناد

مستدل باید تحت تحقیقات کیفری مستقل و

بی‌طرفانه قرار گیرند. گزارش تأکید می‌کند

این اقدام به معنای اثبات مجرمیت یا اتهام قطعی نیست،

بلکه متضمن ضرورت بررسی مسئولیت فردی در

چارچوب یک دادرسی عادلانه است.

برای زن،

زندگی، آزادی.

این گزارش سرکوب هزار و چهارصد و یک را پیش درآمدی

مستقیم بر کشتار اواسط دی هزار و چهارصد و

چهار می‌داند. کشتاری که در مقیاسی بسیار وسیع‌تر

رخ داد. طبق آمار رسمی جمهوری اسلامی بیش از سه

هزار نفر کشته شده‌اند و بر اساس برآورد گزارشگر

ویژه سازمان ملل، دست‌کم پنج هزار نفر کشته بر جای

گذاشته. عفو بین الملل تأکید می‌کند که در ایران

مصونیت از مجازات برای جنایات بین‌المللی و سایر

موارد نقض جدی حقوق بشر، نظام‌مند و عامدانه

است. همین مصونیت تضمین شده و عدم پاسخگویی

حقوقی آمران و عاملان راه را برای تکرار

همان الگوهای رفتاری و ساختاری در ابعادی به

مراتب مرگبارتر هموار ساخت.

مریم افشنگ، BBC.