Kenya's Mineral Processing Regulations

Sababu madini yalichimbwa hapa.

Na labda ku-kuongezea katika swala hilo Mheshimiwa Rais kwa sababu ametaja swala

la Mrima. Nafikiri ulisikia kauli ya former Deputy

President Rigathi

Gachagua kusema kwamba, ah, kuna madini aina ya Niobium katika

maeneo ya Mrima yenye ha-yenye, aaah, worth ya

takriban eight trillion. Katika ziara yako ya hivi majuzi,

aah, jijini New York, aaah, wa-katika

United Nation General Assembly UNGA, anasema ndio ulikwenda

kukutana na investors kwa nia ya kwamba-

Tafadhali usiniletee maneno ya mtu mjinga kama huyo.

Tafadhali tuongee maneno mengine.

Okay.

Yule ni mpuzi sana yule.

Unaweza-

Yaani wewe una, yaani una, mimi nimeketi hapa Rais wa Kenya

unaniletea mambo ya mtu wazimu?

Ati alisema, alisema, wacha na hiyo. Sikilizeni.

Eehmm, kusema ukweli,

mambo ya madini ni mambo ya muhimu sana.

Ni nini nimefanya ndio tuweze kusaidisha

ile

sekta ya mambo ya madini? Mimi mwenyewe nilisema

Mrima pale tulikuwa

na

madini.

Ile ambayo ilichimbuliwa na Best Tenure.

Tukauza haya madini, yakisha.

Yule m-ikafungwa pale. Ikabaki sasa ni,

eehm, mahame.

Lakini we have no trace

as a country. Watoto wetu kesho

wakituuliza,

kulikuwa na madini hapa,

yalikwenda wapi? Nini ili-- hiyo madini ilitufaidi kwa

njia gani? We cannot.

Ndio nimefanya mambo matatu.

Ya kwanza,

nimesema ya kwamba

madini ya taifa letu la Kenya

yaziuzuwe bila ya kuongezewa thamani.

Ndio sababu tumepiga marufuku

any export of whatever nature

of minerals from Kenya unless they are processed.

Ndio sababu hiyo nimemuambia waziri, nimepatia maagizo

Waziri Joho.

Wale wote wanaosika katika mambo ya madini,

leseni ukipatiwa, hatua ya kwanza unatupatia mpango

wako wa processing hapa Kenya.

So,

na nataka ujue hivi.

Hatua hiyo tulioichukua, watu wengi wanaona kama iko na

matatizo. Ndio hata juzi niliahambiwa wale watu wa

kule Magadi.

Nilioambia hakuna tena kuexport hii maneno.

Walete kiwanda ya glass wapeleke-- walete Kenya.

Walete kiwanda ya chemicals ikuje Kenya.

Na tayari tumewapatia masharti ya vile ama

maagizo ya vile hiyo itafanyika.

Eehm,

nimefanya jambo lingine nikafa-nikaunda sheria.

Katiba sehemu ya,

eh, mia mbili na moja, nafikiri.

Sect-Section 201 and 202 and 203 of the

Constitution of Kenya.

Inasema rasilimali tuliyo nayo

igawanywe kwa usawa

kati ya vizazi ilivyo sasa

na zile zinakuja.

Ndio nikatengeneza sheria, nikapeleka Bunge.

Sheria wamepitisha

ya Sovereign Wealth Fund.

Ambayo sasa

tumepitisha kama taifa

ni sheria.

Sasa hizi natengeneza board,

natengeneza management kuhakikisha

ya kwamba madini yote

ambayo yana,

eehm,

yanakuwa processed hapa Kenya. Tuwe na sehemu

ambayo royalties yake,

sehemu yake itaenda kwenye Sovereign Wealth Fund.

Kwa ajili ya watoto wetu na wale watakao

kuja baada ya wao.

So sasa hatutarudia tena makosa iliyofanyika

hapa katika Best Tenure. So tuko na sheria

mpya ambayo italinda haki ya Wakenya wa sasa

na Wakenya wa baadaye.

Ya pili,

wale wote ambao watakuja Kenya

kushirikiana na sisi

katika mambo ya madini

wakiwemo marafiki zetu wa Marekani,

tumekwisha elewana na wao kabisa ya kwamba

hakuna madini yatatoka Kenya unprocessed.

Haki ya Wakenya

ndio kipaumbele

katika wale wote ambao watakuja, eh,

ku, eh, shiriki pamoja na sisi katika mambo ya

madini.

That is the guideline. Haya mengine unajaribu kusema oooh

sijui nini kuso-kutoka kwa watu wengine hapo, haya ni mambo ya

porojo na upuuzi.

Mheshimiwa Rais, aam,

Wakenya ama wakazi wa kaunti ya Mombasa walikuwa na hamu sana

wewe kufanya ziara kati-