Tövbenin Üç Esası ve Tövbe ile İstiğfar Arasındaki Fark

İnsan, yüce Allah’a tövbe etmekle yükümlüdür.

Bu tövbe ancak üç rüknü bir araya getirince gerçekleşir.

Bazıları bunları şart sayar, ama aslında şart değil, rükündürler, çünkü tövbenin bir parçasıdırlar.

Bu üç şey bulunduğunda tövbe gerçekleşmiş olur.

Bunlardan biri, kişinin pişmanlık duymasıdır tövbe ettiği şeyden, işlediği günahtan.

Namazı terk ederek ya da zekâtı geciktirerek günah işleyen kişi.

“Geciktirme” dedim, “terk etme” demedim, çünkü tövbe eden kişi terk etmiş sayılmaz, zira geçmişte kalan borç hâlâ üzerindedir, bu yüzden ertelersin. Zekât kitabında da değinmiştik, zekât hiçbir şekilde düşmez, çünkü kulların haklarıyla ilgilidir.

Düşenler, yüce Allah’ın haklarıyla ilgili olanlardır, bazı âlimlere göre namaz gibi, bazılarına göre oruç ve benzerleri.

Ama kulların haklarıyla ilgili olanlar düşmez, birazdan buna değineceğiz.

Tövbe hakkında konuşurken, yani günaha pişman olarak tövbe etmekten söz ediyoruz.

Pişmanlık yalnızca kalptedir. Pişman olunca parmaklarını ısırman gerekmez.

Ağlaman da gerekmez. Günaha ağlamak ise başka bir konudur.

Pişmanlık, yalnızca kalple ilgili bir meseledir, Yaptığın için, bu eylemi yaptığın için pişman olmaktır.

Hangi günah olursa olsun, Kalbinin o günaha pişman olması, pişmanlığın kendisidir.

İlk şart yerine gelir. İkinci şart ise günahtan vazgeçmektir.

Vazgeçmek derken, şimdi bırakacağım demeni kastediyoruz.

Yarın yeniden ona dönebilirsin, nefsin seni yenebilir. Bu başka bir meseledir.

Ama tövbe ettiğin anda, tövbe anında, o günahı bırakmalısın.

“Bırakacağım,” dersin. Bu, sözden ibaret değildir, kalbin niyetini anlaşılması için sözle ifade ediyorum.

Kişi günahtan vazgeçip onu bırakır ve işlemezse, bu durumda tövbenin şartını yerine getirmiş olur.

Daha sonra yeniden ona dönerse, bu yeni bir günahtır.

Peygamber, salât ve selâm üzerine olsun, buyurdu: “Günah işlemeseydiniz, Allah günah işleyip af dileyenler getirirdi, sonra yine günah işleyip af dileyenler.”

Yüce Allah tövbeyi sever. Yani pişman olmak ve o günahtan vazgeçmek.

Üçüncü şart, pişman olmak, günahtan vazgeçmek ve bir daha dönmemeye karar vermektir.

Şu andan beri vazgeçtim.

Bu günaha bir daha dönmeyeceğim, ister harama bakmak gibi küçük bir günah olsun, ister yedi büyük günahtan biri olsun.

Bütün bu günahların tövbesi üç şeyle olur.

Şimdi senden istiyorum, bugün vaktimiz müsait olduğuna göre, bu üç şeyi benim için üç kelimeyle özetle.

Sağdan başlayalım. Bu tövbenin üç şartını benim için üç kelimeyle özetle.

İlkini söylemiştik. Kim cevap verecek, yoksa ben mi söyleyeyim?

Pişmanlık. Pişmanlık. İkincisi? Vazgeçmek.

Üçüncüsü? Azmetmek. Bir daha dönmemeye azmetmek.

Azmetmeyi unutma. Pişmanlık, vazgeçmek ve azmetmek.

İşte böyle. Şu üç şeyi ezberle ki bunları yaparsan tövbe etmiş olursun.

Tövbe ile istiğfar arasındaki fark nedir?

İbn Ömer şöyle dedi: Peygamber için, Allah'ın selâmı üzerine olsun, bir mecliste Allah'tan yaklaşık yetmiş kez bağışlanma dileyip O'na tövbe ettiğini sayardık.

Tövbe kalptedir. Pişmanlık, vazgeçmek ve bir daha dönmemeye azmetmek.

İşte tövbe budur. İstiğfar ise dille yapılır.

Kişi tövbe etmişken de istiğfar edebilir, böylece Allah Teâlâ günahını iki sebeple bağışlar: tövbe ve istiğfarla.

Kişi tövbe etmemişken de günahı için istiğfar edebilir, Allah, yücedir, yalnızca istiğfarla bağışlar, Tövbe etmemiş olsa bile.

Bu, Allah’ın rahmetidir.

Dilediğine bütün hayırları verir, dilediğine de dilediği hayrı verir. Yücedir.

İstiğfar, tövbeden farklıdır. İstiğfar, sürekli «Allah’tan bağışlanma dilerim» demektir.

«Allah’tan bağışlanma dilerim, Allah’tan bağışlanma dilerim.»

Hatta kesin bir emirle bize, iki secde arasında namazda Allah’tan, yüce olan Allah’tan bağışlanma dilememiz emredildi.

Namazdan sonra da mendup olarak, «Allah’tan af dilerim, Allah’tan af dilerim, Allah’tan af dilerim» dememiz emredildi.

İstiğfar çoğu zaman tövbeyle birlikte olur, bazen de tek başına günahın bağışlanmasına vesile olabilir.