Çanakkale Savaşı'nı Etkileyen Üç Karar: Nusret'ten Conkbayırı'na
6 min About Türkiye War & conflict
6 min About Türkiye War & conflict
Üç zırhlıyı 26 mayın batırdı. Ama o mayınlar Boğaz'ın ortasına dökülmedi.
Düşmanın en güvenli sandığı yere döküldü.
18 Mart 1915. Dünyanın en güçlü donanması Çanakkale Boğazı'na giriyor.
Akşam olmadan üç zırhlı dipte yatıyor. Bu savaşı üç karar çevirdi.
Her birinde masada iki yol var. Siz olsanız hangisini seçerdiniz?
Şubat 1915. İngiliz ve Fransız donanması Boğaz'ın ağzında.
Plan basit. Boğazı geç, Marmara'ya çık, İstanbul'un önüne demir at.
İstanbul topların altına girerse Osmanlı savaştan çekilir, Rusya'ya da deniz yolu açılır.
Londra böyle hesaplıyor. Ama Boğaz'ın en dar yeri bir kilometreden biraz fazla.
İki kıyıda tabyalar var. Suyun altında mayın hatları.
Düşmanın mayın tarama gemileri her gece bu hatları temizlemeye geliyor.
Tabyalar da her gece onları geri kovuyor.
7 Mart 1915. Elimizde 40 metrelik küçük bir mayın gemisi var.
Nusret. Ambarında 26 mayın. Mayın Grup Komutanı Binbaşı Nazmi Bey haritanın başında.
Bu 26 mayın nereye dökülecek? İki yol var.
A ] Öteki hatlar gibi Boğaz'ın enine bir hat daha.
B ] Erenköy Koyu'na kıyıya paralel. Valla ben A derim.
Boğaz kapanır, gemi geçemez. Ama düşman o enine hatları zaten biliyor.
Her gece tarıyor. Bir hat daha onlara bir gece daha iş demek.
Nazmi Bey günlerce düşman gemilerini izletmiş.
Zırhlılar Boğaz'a girip ateş ediyor. Sonra hep aynı yerde, Erenköy Koyu'nda sağa dönüp çıkıyor.
Düşman o koyu taramış, temiz bulmuş. Kimse orada mayın beklemiyor.
Yani adam gemiyi döneceği yerde bekliyor.
Karar B. 7 Mart'ı 8'ine bağlayan gece Yüzbaşı Hakkı Bey, Nusret'i ışıklarını söndürerek koya sokuyor.
26 mayın 100 metre kadar arayla kıyıya paralel tek sıra.
Anlatılana göre Hakkı Bey bir gün önce kalbinden rahatsızlanmış.
Görevi yine de kimseye bırakmıyor. 10 gün geçiyor.
Düşman gemileri o koydan defalarca geçiyor.
Kimse fark etmiyor. 18 Mart sabah 11.00.
Queen Elizabeth başta 16 zırhlı sıra sıra Boğaz'a giriyor.
Tabyalar cevap veriyor. Hamidiye, Mecidiye, Rumeli saatlerce top sesi kesilmiyor.
Öğleden sonra Fransız hattı çekilme emri alıyor.
Bouvet zırhlısı herkes gibi Erenköy Koyu'nda sağa dönüyor.
Dönemek.
Saat 14.00'ye altı var. Bouvet mayına çarpıyor.
İki dakika içinde devrilip batıyor. 639 denizci onunla gidiyor.
Kimse mayın aklına getirmiyor. O koy temizdi.
Saat 16.00'e doğru İngiliz zırhlısı Inflexible aynı koyda mayına çarpıyor.
Ağır yaralı kendini Bozcaada'ya zor atıyor.
Biraz sonra Irresistible çarpıyor. Akşam 18.00'da onu kurtarmaya giden Ocean da.
Hava kararınca tablo belli. Üç zırhlı batık, üçü ağır yaralı.
Düşman 700 denizcisini kaybetmiş. Şimdi masa dönüyor.
İkinci karar düşmanın. Amiral de Robeck gemisinde önünde iki yol.
A ] Ertesi sabah yeniden saldır. B ] Donanmayı geri çek, işi kara ordusuna bırak.
Ben de Robeck olsam yarın yine girerim. Tabyaların cephanesi bitmek üzere diyorlar.
Yıllarca öyle anlatıldı. Ama kayıtlar başka söylüyor.
Tabyaların cephanesi iki saldırıyı daha karşılamaya yetecekti.
De Robeck'in asıl korkusu mayın. Hangi mayının nerede olduğunu bilmiyor.
Bilmediği bir tehlikeye yeniden gemi sokamıyor.
O gece bir mektup yazıyor. Bu kadar gemi kaybettikten sonra yarın sabah görevden alınacağım belli. Karar B. 23 Mart'ta Londra'ya yazıyor.
Donanma Boğaz'ı tek başına geçemez. Kara ordusu gerekir.
Donanma bir daha Boğaz'a girmiyor. 26 mayın koca donanmayı karaya çıkardı.
25 Nisan 1915. Çanakkale. Avustralyalı ve Yeni Zelandalı askerler Arıburnu'na çıkıyor.
Sahilin üstü dik yamaçlar. En yüksek sırt Conkbayırı.
Orayı tutan aşağıdaki bütün sırtları görür.
Yarbay Mustafa Kemal, 19. Tümenin komutanı.
Tümeni yedekte Bigalı köyünde bekliyor. Kolordudan gelen istek kısa.
Çıkarmaya karşı bir tabur gönder. A ] Emri yap, bir tabur gönder.
B ] Bütün alayı al, başına kendin geç. Emir emirdir.
Bir tabur gider. Ama Mustafa Kemal haritaya bakıyor.
Düşman Conkbayırı'na tırmanıyorsa bu küçük bir baskın değil, asıl çıkarma.
Bir tabur yetmez. Karar B. 57 alayı alıyor.
En önde kendisi Conkbayırı'na koşuyor. Tepeye vardığında karşısına geri çekilen askerler çıkıyor.
"Cephanemiz bitti." diyorlar. Mustafa Kemal onlara "Cephaneniz yoksa süngünüz var." diyor.
Süngü taktırıyor, yere yatırıyor. Karşıdan gelen düşman da yere yatıyor.
O kazanılan dakikalarda 57 alay tepeye yetişiyor.
Saldırıdan önce alaya verilen emir şu: "Ben size taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum.
Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimize başka kuvvetler ve kumandanlar gelebilir."
57 alay tepeyi tutuyor. Çıkarmayı karşılarken insanlarının yarısını kaybediyor.
Bugün Türk ordusunda 57 alay yok. O numara onların hatırasına bırakıldı.
Şimdi bir gazete. 19 Mart 1915. Bouvet'in battığı günün ertesinde Kanada'da Victoria Daily Times.
Ön sayfanın ortasında büyük bir karikatür.
İstanbul'un düşüşü. Aynı sayfanın sağında küçük bir haber.
"Türkler Fransız zırhlısı Bouvet'in Çanakkale'de battığını iddia ediyor."
İddia ediyor. Gemi o sırada Boğaz'ın dibinde.
İstanbul o gün düşmedi. O yıl da düşmedi.
Çünkü 26 mayın Boğaz'ı kapatmak için değil, düşmanın döndüğü yeri tutmak için dökülmüştü.
Tarih Parodi Radyosu.
End of transcript · 726 words
TranslateMom transcribes and translates videos from X, TikTok, YouTube and Instagram. Paste a link and you get a page like this one, in your language.